(DAG.nl) - Dode kinderen, huilende vrouwen en schietgrage mannen, vaak tegen een achtergrond van uitgebrande huizen. Het zijn zelden vrolijke beelden die de World Press Photo winnen, een van de meest prestigieuze persfotografieprijzen ter wereld. Vanaf morgen kan het publiek de grote winnaars van 2007 bekijken in de Oude Kerk in Amsterdam, de plek die de tentoonstelling traditiegetrouw het eerst aandoet. En ook dit jaar verbeelden winnende fotografen het beest in de mens en de onrechtvaardigheid in de wereld.

Met het werk van de Engelsman Tim Hetherington, winnaar van de World Press Photo 2007, is iets heel bijzonders aan de hand. Zijn sobere beeld van een Amerikaanse soldaat in Afghanistan is niet eens scherp, en daarom in technische zin ondergeschikt aan de andere inzendingen. Maar dat kon de jury niets schelen. Deze onscherpe soldaat, ergens in in een loopgraaf in Afghanistan, grijpt de kijker aan. Dit is geen stoere vechtmachine, en hier is geen goed of kwaad te bekennen. Wat rest is een intiem beeld van een jongen die de wanhoop en vermoeidheid van een hele natie lijkt te verbeelden.

Subtiel
Hetherington vond het moeilijk om zijn eigen ervaring met oorlog scherp vast te leggen. ‘Ik raakte op een gegeven moment ook verveeld door het geweld. Ik wilde verder gaan, écht dichtbij de soldaten komen.’ Het resultaat is een serie intieme, bijna dromerige foto’s. Sommige beelden van Afghaanse vallei doen zelfs lieflijk aan. Pas als je beter kijkt zie je de dreiging.

Met de keuze voor Hetherington wil World Press Photo een andere koers inslaan. Niet alleen is de foto heel verhalend, hij is ook subtiel. ‘Het is moeilijk om mensen echt te raken, met thema’s als honger, aids en oorlog’, zegt algemeen directeur Michiel Munneke. ‘Je ziet dat deze fotografen allemaal een zoektocht hebben afgelegd om op een andere manier toch dat verhaal te vertellen.’ Zo zijn er de foto’s van de Zwitser Jean Revillard, die niet de immigranten, maar hun tentenkamp in Calais fotografeerde. Of een totaal onscherp en chaotisch beeld van de aanslag op Benazir Bhutto. Wat er gebeurt is niet scherp te zien, maar wel de chaos en de impact van één moment.

De wereld veranderen
De jury van World Press Photo lag de laatste jaren onder vuur vanwege zijn voorkeur voor het mooiste beeld; de foto die qua kleur, compositie en techniek de anderen overtrof. De winnaar van 2005 zorgde voor een storm van kritiek: een foto van een vrouw uit Niger, die met donkere ogen de camera inkijkt. Op haar mond rust een miniscuul klein kinderhandje. De kritiek: de vrouw had overal in Afrika kunnen wonen, het kinderhandje kon van ieder Afrikaans kind zijn, en dus was het beeld cliché.

Critici verlangden terug naar de tijd dat World Press Photo-winnaars de wereld veranderden, zoals de foto van een executie in Vietnam, of de de foto van de man die niet wilde wijken voor de tanks op het Chinese Plein van de Hemelse Vrede. Maar het is moeilijk de wereld te veranderen als mensen zijn afgestompt. En dus doken fotografen de afgelopen jaren veelal in mooie details, of juist in gruwelijkheid in de overtreffende trap.

Een ander aspect dat het moeilijker maakt om betekenisvolle foto’s te maken, is geld. Krantenoplages dalen, dus is er ook voor fotografie minder geld. Pieter ten Hoopen, de enige Nederlandse winnaar dit jaar, kan erover meepraten. Hij won de eerste prijs in de categorie ‘stories’ met een serie over het Russische plaatsje en pelgrimsoord Vladimirskoe, maar de serie foto’s is tot nu toe aan geen enkele krant of blad verkocht. Ten Hoopen: ‘Nu toont een klein Zweeds blad interesse. Dat is het effect als je de World Press Photo wint.’

Volgens directeur Munnike is zijn organisatie van groots belang voor de hele beroepsgroep. ‘Het is meer dan een wedstrijd, het is een tentoonstelling die de hele wereld overgaat, en die mensen er van bewust maakt hoe je een verhaal met beeld kunt vertellen.’

Alle discussie ten spijt is er in Amsterdam nog steeds veel narigheid te zien: van politierepressie in Zimbabwe tot afgerukte ledematen in Pakistan. Dat hoort volgens juryvoorzitter Gary Knight nu eenmaal bij fotojournalistiek: ‘Persfotografen zijn er om de grote problemen te verbeelden. Er zijn wel hoopvolle beelden op deze tentoonstelling, maar het blijft een donkere, duistere wereld.’

_{Door: Esma Linnemann}

Reacties

Toevoegen Zoeken RSS

3.23 Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."